Μουργκάνα

IMG 0003Στα Ελληνο-αλβανικά σύνορα, στον ορεινό όγκο της Μουργκάνας που βρίσκεται στο βόρειο και πιο άγονο τμήμα του Δήμου Φιλιατών, είναι σκαρφαλωμένα σαν αετοφωλιές τα χωριά μας.

Ιστορικά γεγονότα και μύθοι, είναι ανακατεμένα, αφού παραμένουν ακόμα ανεξερεύνητα τ' απομεινάρια του αρχαίου πολιτισμού που είναι γεμάτη η περιοχή. Ο Πύργος της Μονοβύζας, Βασίλισσας των Ιλλυριών (231 π.χ) που είναι στο Γαρδίκι και ο μύθος της που είναι ζωντανός ακόμα και σήμερα, το Κάστρο της Ραβενής και η ιστορική αναφορά πως πρόκειται για την τοποθεσία που ήταν κτισμένη η αρχαία Φανωτή, η σημερινή Μπράνια που βρίσκεται εκεί που ήκμασε το ξακουστό Βρυάνιο που είχε συμμετοχή στην εκστρατεία του Πυρρού στην Ιταλία (280-275 π.χ) αλλά και η τυχαία ανακάλυψη του κιβωτιόσχημου τάφου στο Κεφαλοχώρι (Γλούστα) το 1993, γεμάτος με πολλά και αξιόλογα κτερίσματα της Ελληνιστικής Εποχής (250-300 π.χ) είναι μερικά στοιχεία, από τα πολλά, που αποδείχνουν την ιστορικότητα της περιοχής.

IMG 0016Φαίνεται πως ο τόπος γνώρισε τη σημαντικότερη συγκέντρωση πληθυσμού, την περίοδο ύστερα το βίαιο κύμα εξισλαμισμού που επέβαλλε η Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά το αποτυχημένο κίνημα του Διονυσίου Σκυλόσοφου (1611 μ.χ) στη Δυτική Ήπειρο και τη Νότια Αλβανία. Πολλές οικογένειες αρνήθηκαν τότε ν' αλλαξοπιστήσουν και αναγκάστηκαν να φύγουν και να εγκατασταθούν στα λεύτερα τούτα μέρη που έγιναν "καταφύγιο ελεύθερων, προπύργιο αντίστασης και ορμητήριο αγωνιστών" όπως χαρακτηριστικά γράφουν οι Ν. Σκόπας και Σπ. Χαραμόπουλος. Εδώ βρήκαν καταφύγιο πολλοί κυνηγημένοι από την περιοχή του Δέλβινου και τα καμποχώρια των Φιλιατών γιατί ο κατακτητής δεν διακινδύνευε να μπει σε τούτο το φυσικό φρούριο. Τόσο κόσμο είχε η περιοχή, που το 1777 μαζεύτηκαν στο Γηρομέρι για να ακούσουν τη διδαχή του Εθναπόστολου Αγίου Κοσμά του Αιτωλού πάνω από 11.000 χριστιανοί.

IMG 0032Αργότερα (1858-1 930) ακολούθησε αγροτικό ξεσήκωμα εναντίον των Αγάδων των Φιλιατών που θέλησαν να επιβάλλουν την τσιφλικοποίηση των χωρίων. Οι θυσίες πολλές και το τίμημα μεγάλο αλλά φτωχό το αποτέλεσμα, αφού ακόμα και σήμερα παραμένει άλυτο το ιδιοκτησιακό καθεστώς των χωριών της περιοχής. Δεν έλειψαν από κανένα Εθνικό προσκλητήριο. Έλαβαν μέρος στον πόλεμο του 12-13. Στο έπος του 40-41 και στην περίοδο του Εμφυλίου, τα βουνά οι ράχες και οι ρεματιές της Μουργκάνας ποτίστηκαν με πολύ αίμα και πολλά δάκρυα, είδαν πολλά παλικάρια να χάνονται και τον πόνο να περισσεύει. Ήταν ίσως το πιο σκληρό χτύπημα αφού ολοκλήρωσε τη μαζική φυγή των κατοίκων προς τα αστικά κέντρα και κυρίως στην Αθήνα.

Βέβαια ανέκαθεν ο τόπος έδιωχνε τον ανδρικό πληθυσμό στην ξενιτειά για να ζήσουν με το "καζάντιο" τους τις οικογένειές τους. Βαρελάδες, καλαντζήδες, αρτοποιοί κι άλλα επαγγέλματα που ασκούσαν με φιλότιμο, εντιμότητα και εργατικότητα σ' όλη την Ελλάδα, τους έδωσαν την δυνατότητα να ζήσουν τις οικογένειές τους, να δημιουργήσουν περιουσίες και το σπουδαιότερο ν' αναδείξουν σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από άλλες περιοχές πολλούς μορφωμένους  ανθρώπους, καταξιωμένους και χρήσιμους στην κοινωνία. Παράλληλα δεμένοι ψυχικά με τον τόπο τους συνέχισαν να δημιουργούν σια χωριά τους σημαντικά έργα ευποιία$ με ευεργεσίες και δωρεές όταν έλλειπαν η επικοινωνία, οι υποδομές και η απασχόληση που οδήγησαν στη φυγή και τον τόπο στην εγκατάλειψη και το μαρασμό.

Τα όσα έγιναν και γίνονται είναι πολλά ίσως όμως να χρειάζονται περισσότερα για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ακόμα και για παλινόστησα.

 

Δείτε περισσότερα στο www.mourgana.gr 

 

Καλώς ήλθατε στην ιστοσελίδα της

Παράδοσης της Ηπείρου!

Ελπίζουμε ότι σύντομα,

με τη βοήθεια όλων μας

θα γίνει μια μικρή ¨Εγκυκλοπαίδεια¨

για την ιδιαίτερή μας Πατρίδα!